İnsan dediğin en fazla mezarlık yazısı değil mi?
Fiziksel ve tarihsel zamanın devasa ölçeğinden bakıldığında, evet; koca bir ömür, onca telaş, kurulan karmaşık sistemler ve varoluşsal sancılar günün sonunda iki tarih arasındaki o ince tire (-) işaretine ve taşa kazınmış birkaç kelimeye indirgeniyor. İnsanın dünyadaki serüveninin en çıplak, en nihilist özeti bu olabilir. Ancak felsefi açıdan meseleyi ilginç kılan, insanın o taşa dönüşeceğini mutlak bir kesinlikle bilmesine rağmen, sanki hiç ölmeyecekmiş gibi anlam üretmeye, sistemler kurmaya ve evreni anlamlandırmaya devam etmesindeki trajikomik ısrardır.
Heidegger’in “ölüme doğru varlık” (Sein-zum-Tode) kavramı tam da burada devreye girer. Bizim nihai kaderimizin bir mezar taşı olması, yaşamın anlamsızlığını değil, tam tersine o sonluluğun içindeki anı ne kadar yoğun yaşamamız gerektiğini, anlamı bizzat o kısalığın ve sonluluğun yarattığını söyler. O mezarlık yazısı bizi beklediği için, o yazıya kadar geçen süreçteki seçimlerimiz, isyanlarımız ve düşüncelerimiz bir ağırlık kazanır. Camus’un absürdizminde olduğu gibi; dağın zirvesine taşı taşıyan Sisifos’un sonunda taşın tekrar aşağı düşeceğini (mezar taşına dönüşeceğini) bilmesi, taşı yukarı iterken gösterdiği çabanın ve terin gerçekliğini silmez.